Szukaj
Close this search box.
Szukaj

Ostatnie wpisy

Szukaj

Przejdź na skróty

Zagrożenia fotobiologiczne związane z użytkowaniem różnych rodzajów diod elektroluminescencyjnych (LED)

Rozważając potencjalne źródła zagrożeń fotobiologicznych pochodzących od LED należy
rozgraniczać LED światła białego, przewidziane do ogólnych celów oświetleniowych, od LED o
wyraźnie określonej barwie światła lub ściślej rozkładzie widmowym promieniowania optycznego.
W tym ostatnim przypadku mogą występować LED emitujące w sposób celowy promieniowanie w
zakresie UV (nadfioletowe), IR (podczerwone) lub też niebieskie, które przy nieumiejętnym ich
użytkowaniu mogą stanowić istotne zagrożenia dla oka czy skóry. Jest to problem analogiczny do
stosowania innych rodzajów promienników na bazie lamp wyładowczych czy lamp żarowych, gdzie
należy ściśle przestrzegać instrukcji producenta.

Bezpieczeństwo fotobiologiczne źródeł światła LED w kontekście norm

W ocenie potencjalnych zagrożeń pochodzących od LED światła białego, do ogólnych celów
oświetleniowych, należy podchodzić tak samo jak w stosunku do pozostałych źródeł światła, zarówno
żarowych jak i wyładowczych. Kryteria oceny bezpieczeństwa fotobiologicznego wszystkich rodzajów
źródła światła zostały określone w Normie Europejskiej EN 62471, bazującej na normie IEC o tym
samym numerze i Publikacji S009 CIE (Międzynarodowa Komisja Oświetleniowa).

Podstawowe rodzaje zagrożeń fotobiologicznych pochodzących od promieniowania źródeł
światła można pogrupować następująco:
– zagrożenia promieniowaniem UV (aktynicznym i bliskim) szkodliwym dla rogówki i soczewki
oka;
– zagrożenia światłem niebieskim prowadzącym do fotochemicznego uszkadzania siatkówki
oka;
– zagrożenia promieniowaniem termicznym prowadzącym do termicznego uszkadzania
siatkówki;
– zagrożenia promieniowaniem IR (bliska podczerwień) szkodliwym dla rogówki i soczewki oka.

Zagrożenia dla oczu związane z użytkowaniem źródeł światła – normy i klasyfikacja

Praktycznie, poziom zagrożenia dla każdej z grup zależy od mocy promieniowania w
określonym zakresie widma i czasu jego oddziałania na oko. Dodatkowo, w przypadku zagrożeń dla
siatkówki istotna jest nie tylko moc promieniowania lecz również kąt w jakim to promieniowanie jest
wysyłane. Im kąt bryłowy jest mniejszy tym stopień zagrożenia się zwiększa. W cytowanej wyżej
normie określono dopuszczalne maksymalne wartości, odpowiednio natężenia napromienienia lub
luminacji energetycznej, stanowiące podstawę do klasyfikacji źródeł dla danego zagrożenia do trzech
podstawowych grup: bez zagrożeń, z niskim poziomem lub średnim poziomem. Należy zwrócić
uwagę, że ustalone wymagania bazują na założeniu rozsądnego użytkowania źródeł światła tzn.
unikania przez użytkownika długotrwałego kontaktu ze źródłem światła w warunkach stanowiących
wyraźne zagrożenie dla oka np. patrzenie w żarnik lub inny element świecący lub nadmierne zbliżanie
źródła do oka.

Bezpieczność LED świateł białych oceniana przez kryteria ochrony przed promieniowaniem optycznym

Oceniając LED światła białego według powyższych kryteriów należy stwierdzić, że większość
danych literaturowych kwalifikuje je, podobnie jak inne źródła światła do ogólnych celów
oświetleniowych, do grupy nie stwarzającej zagrożeń dla oka. Wyjątkiem mogą być niektóre LED,
szczególnie barwy chłodnobiałej, w których zagrożenie światłem niebieskim może być zaliczane do
grupy drugiej tzn. o umiarkowanym ryzyku. Porównując parametry LED z innymi źródłami światła np.
żarówkami halogenowymi czy lampami metalohalogenkowymi można twierdzić, że te ostatnie grupy
znacznie częściej przekraczają poziomy zagrożeń uznanych za bezpieczne.

Bezpieczeństwo promieniowania optycznego w aspekcie wyrobów LED

Należy nadmienić, że promieniowanie, w tym pochodzące od źródeł światła, zalicza się
zagrożeń ujętych w zasadniczych wymaganiach bezpieczeństwa określonych w dyrektywie Niskiego
Napięcia, zgodność z którą jest warunkiem legalnego wprowadzania wyrobu do obrotu . Oznacza to,
że producenci sprzętu oświetleniowego na bazie LED znakując swoje wyroby znakiem CE,
potwierdzającym spełnienie zasadniczych wymagań bezpieczeństwa, powinni również uwzględniać
zagrożenia związane z promieniowaniem optycznym LED. W swojej ocenie powinni bazować na
informacji pochodzącej od producenta LED. Z tych względów producenci LED powinni oceniać i
klasyfikować swoje produkty do określonych grup zagrożenia fotobiologicznego, a stosowna
informacja powinna być zamieszczona w etykiecie skojarzonej z produktem. W przypadku
występowania zagrożenia powinno się również określić zalecanie środki ostrożności lub wymagane
działania w celu wyeliminowania lub ograniczenia zagrożeń. Wskazówki dla producentów w tym
zakresie podano w Raporcie Technicznym IEC/TR 62471-2

Wyzwania i zagrożenia związane z wykorzystaniem LED jako źródła światła – wymagane dalsze badania i zalecenia dla bezpiecznego użytkowania.

Sposób wytwarzania światła przy wykorzystaniu LED jest odmienny od innych, dobrze
rozpoznanych, technologii, uznanych za tradycyjne. Konieczne są dalsze prace mające na celu
dokładne zbadanie kwestii zagrożenia fotobiologicznego pochodzącego od LED i ewentualnego
ustalenia bezpiecznych warunków użytkowania dla tego rodzaju produktów.


Należy także zwrócić uwagę na kwestie dotyczące typowego dla źródeł światła zagadnienia
olśnienia związanego z dużą luminancją ciała świecącego czy pulsacji światła związanej z zasilaniem
napięciem niskiej częstotliwości. Te kwestie wiążą się bezpośrednio z doświadczeniami z użytkowania
tradycyjnych lamp, dlatego też są wystarczające dla prawidłowego zastosowania i użytkowania LED.